บรรยายพิเศษหัวข้อ  "ผู้นำการเปลี่ยนแปลงในขบวนองค์กรชุมชนกับการเปลี่ยนผ่านประเทศไทย" 
โดย  คุณไพบูลย์  วัฒนศิริธรรม

         "เมื่อประเทศไทยเราประสบวิกฤติต้มยำกุ้งในปี 2540 และในปี 2008 เกิดวิกฤติแฮมเบอร์เกอร์  ธุรกิจขนาดใหญ่ ทำให้รัฐบาลกลางสหรัฐต้องออกพันธบัตรเพื่อกอบกู้วิกฤติ และรักษาไว้ซึ่งธุรกิจการเงินขนาดใหญ่ โดยนำเงินอนาคตมาใช้ในปัจจุบัน แม้กระนั้นก็ยังทำให้คนตกงานเป็นจำนวนมาก  เนื่องมาจากความล่มสลายของทุนนิยมที่มีความโลภไร้ของเขต เนื่องจากผู้บริหารธุรกิจไม่ต้องรับผิดชอบต่อการล้มละลายของธุรกิจ  ในขณะที่สามารถทำกำไรให้กับธุรกิจมาอย่างมหาศาล  ฉะนั้นโลกนี้จึงเกิดการค้นหาแนวใหม่ในการทำธุรกิจ  ที่เรียกว่า Social  Enterprise เป็นธุรกิจที่ไม่หวังผลกำไร  ดำเนินกิจการเพื่อประโยชน์ของส่วนร่วมและสังคมเป็นที่ตั้ง และจะได้รับผลประโยชน์จากสังคม  ชุมชนนั้นย้อนกลับมา

         "ผู้นำที่หวังประโยชน์เพื่อตัวเอง เป็นผู้นำที่ไม่น่านับถือ และสิ่งที่ทำก็ไม่นำไปสู่ประโยชน์ของส่วนร่วม ไม่สร้างสังคมที่เข้มแข็ง แต่คนที่เป็นประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศ อยู่ในสังคม ท่านเป็นผู้นำที่เป็นส่วนหนึ่งที่จะสร้างสังคมที่ดีขึ้น

            "ผู้นำการเปลี่ยนแปลงจะต้องทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ตัวเอง หากตนเองไม่เปลี่ยนแปลงจะทำให้ส่วนรวมเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร ก็จะสร้างสังคมได้ในแบบที่เป็นอยู่ไม่สร้างการเปลี่ยนแปลง เมื่อโลกนี้ไม่ใช่ใบเดิมได้เปลี่ยนแปลงไปแล้ว และเกิดการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา หากมองย้อนหลัง จะเห็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมากมายมหาศาล

         "ไดโนเสาร์มีชีวิตอยู่ในโลกใน 160 ล้านปี ซึ่งแต่ละทวีปอยู่ติดกัน และได้มีการแบ่งแยกกันในภายหลัง ผ่านการเปลี่ยนแปลงจากร้อนจัดเป็นหนาวจัด เนื่องจากอุกาบาตรขนาดใหญ่มากพุ่งชนโลก  เป็นเหตุให้ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ แต่สัตว์ในยุคไดโนเสาร์ที่ยังมีชีวิตอยู่  ก็คือ  นก

"ประวัติศาสตร์มนุษย์เพิ่งเกิดมาในโลกเมื่อ  60  ล้านปี เริ่มวิวัฒนาการ สิ่งปลูกสร้างที่มองเห็นได้ มนุษย์เราอายุสั้นมาก การเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องธรรมดา มนุษย์เป็นสัตว์ชนิดเดียวที่สามารถควบคุมธรรมชาติได้ โดยทั้งตั้งใจและไม่ตั้งใจ แต่ธรรมชาติมีอำนาจเหนือมนุษย์ การเปลี่ยนแปลงของมนุษย์ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติเช่น มนุษย์มีจำนวนมากเกินไป แต่ถ้าเป็นสัตว์จะมีการคัดเลือกเช่นปลาวาฬเกยตื้นตาย แต่มนุษย์ถ้ามีมากเกินก็ฆ่ากันตาย เป็นโรค เช่น โรคเอดส์ โรคมะเร็ง ใน 60 ปีที่ผ่านมาคนไทยมีจำนวนไม่ถึง60 ล้านคนปัจจุบันมีถึง 67 ล้านคน รบกวนธรรมชาติมาก เกิดการเปลี่ยนแปลงมากมนุษย์มีความโลภไม่มีที่สิ้นสุดทำมากเกินความจำเป็น ประเทศไทยมีรายได้ปานกลางระดับสูง แต่เรายังมีความทุกข์ มูลนิธิสัมมาชีพ เป็นความพยายามที่จะออกจากวัตถุนิยม เป็นไปเพื่อส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม เอาความดีเป็นตัวตั้ง ผมจะพูดเสมอว่าสังคม ครอบครัวจะเจริญต้องอาศัย ความดี คุณธรรม เป็นอันดับหนึ่ง สองต้องมีความสามารถ ความดีจะนำไปสู่ความสามารถ คนที่ดีมักจะต้องมีความสามารถ ผู้นำชุมชนทั้งหลายมักจะเป็นคนดี ถึงแม้ตอนแรกจะเป็นคนสำมะเรเทเมา แต่ก็กลับตัวด้วย มีฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา ซึ่งเป็นอิทธิบาท 4

          "ปัจจุบันมีโรงเรียนหลายแห่งที่นำความดี คุณธรรมเป็นตัวตั้ง ก่อนเรียนให้นั่งสมาธิ เคยมีเด็กเกเรไม่สนใจเรียนก็กลับตัวได้ขยันเรียน ชุมชนจำนวนมากเจริญไม่ได้ ยากจน ลำบาก ทะเลาะเบาะแว้ง เพราะมีความไม่ดี แต่ชุมชนที่มีความดีมีความเจริญก้าวหน้า มีการจัดตั้งกองทุน สามารถเอาเงินมาช่วยรัฐบาลได้ แต่ชุมชนใกล้เคียงที่ มีความเห็นแก่ตัว ทะเลาะกัน ไม่รู้จักแก้ความขัดแย้งด้วยสันติวิธี เลือกปฏิบัติ ความไม่สามารถของผู้เกี่ยวข้องที่จะเจรจาด้วยสันติวิธี

          "โลกกำลังเปลี่ยนแปลง ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนแปลง ฉะนั้นเป็นโอกาส ผู้นำจะแปลงปัญหาเป็นโอกาส  "ปัญหามา ปัญญามี" โอกาสในประเทศไทย การเลือกตั้งที่ผ่านมาถือว่าเป็นโอกาส เพราะมีพรรคใหญ่พรรคหนึ่งเป็นรัฐบาล และพรรคใหญ่อีกพรรคหนึ่งมีกำลังที่จะเป็นฝ่ายค้าน ทุกอย่างเกี่ยวข้องสัมพันธ์เป็นไปตามทฤษฎีผีเสื้อกระพือปีก ดังเช่นมูลนิธิสัมมาชีพ ที่มีการอบรมผู้นำก็จะส่งผลเป็นระลอกไปยังชุมชน

"ความรัก ความปรารถนาดี นำไปสู่มุทิตาอุเบกขา เพราะฉะนั้นความดีเป็นตัวนำ"

       "วิธีการที่ดีต้องเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน แต่นอกจากการเปลี่ยนแปลงของรัฐบาล แล้วยังมีการเปลี่ยนแปลงเช่นการเปลี่ยนแปลงด้านธุรกิจ มีการริเริ่มแก้ไขการคอรัปชั่นด้วยการเริ่มที่ตัวเอง เพราะเขารู้ว่าเป็นครึ่งหนึ่งของปัญหา เขาจึงตกลงร่วมกันเอง และรัฐบาล ฝ่ายรับจะไม่รับ ฝ่ายให้จะไม่ให้ ภาคศาสนาขยับน้อยที่สุดศาสนาพุทธกำลังเสื่อมในประเทศไทย ภาคการศึกษาก็ยังไม่ค่อยขยับเท่าไหร่ ที่น่าสนใจคือภาคประชาชน การเลือกตั้งครั้งนี้ประชาชนให้ความสนใจมาก สื่อต่างๆก็ให้การสนับสนุน ชุมชนต่างๆ เริ่มตื่นตัว การแก้เป็นปัญหาชายแดนภาคให้ ต้องมีการกระจายอำนาจ แต่ต้องมีกระบวนการที่ดี เพราะมีบางส่วนที่ต่อต้าน ซึ่งจะต้องค่อยๆแก้ การสร้างสันติสุขจึงเป็นเรื่องยาก หลายกลุ่ม หลายพวกตั้งตัวเอง ทำตัวแปลกแยกจากคนอื่น ไม่ทำตัวกลมกลืน เป้าหมายคืออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

       "โครงการนี้จึงเป็นโครงการที่ดี การเรียนรู้ที่ดีเกิดจากการปฏิบัติ พระพุทธเจ้าให้ปฏิบัติศีล ทำดี เว้นชั่ว ในโอวาทปาฏิโมกข์ละความชั่วทั้งปวง ทำความดีให้ถึงที่สุด สุดท้ายคือ ปัญญา ทุกอย่างไม่มีตัวตนในที่สุดจะสลายไปหมด ฉะนั้นภาคประชาชนสำคัญที่สุดในการเปลี่ยนแปลง นพ.ประเวศ กล่าวว่า พลังสังคมสำคัญที่สุด สองพลังปัญญาเป็นตัวขับเคลื่อน สามพลังอำนาจรัฐ แต่ในขณะเดียวกันพวกเราต้องทำงานเป็นกระบวนการทางสังคม เอาพื้นที่ องค์กร หรือประเด็นเป็นตัวตั้งให้เกิดทัศนคติที่ดี ส่วนใหญ่คนจะกระโดดเข้าสู่สาระ ในขณะที่ทัศนะคติยังไม่มี แต่กระบวนการจะสามารถช่วยให้เกิดทัศนคติที่ดีได้

        "ท่านคือกลุ่มคนเล็กๆที่มีความสำคัญแต่ท่านต้องขยายวงหรือไปร่วมกับองค์กรหรือชุมชน เพื่อร่วมกันปรึกษาหารือมีแนวร่วมจากหน่วยงานของรัฐ ภาคการศึกษา ภาคสื่อสารมวลชน ภาคศิลปวัฒนธรรม เป็นตัวเชื่อมที่ดีและเป็นกลาง และเป็นที่ยอมรับได้ง่าย เช่นทางใต้ใช้หนังตะลุง ภาคอีสาน เพลงหมอลำ ภาคกลางเป็นเพลงฉ่อย เพลงอีแซว ไปร่วมกันเกาะเกี่ยวให้เป็นกระบวนการทางสังคม เริ่มจากกลุ่มเล็กๆ ไปร่วมกับวงใหญ่ เอาจุดประสงค์ที่เป็นมงคลเป็นตัวตั้ง เอาจุดประสงค์ส่วนรวมเป็นตัวตั้งจะหาทางออกได้ง่าย